بازدید: 387 بازدید

دانلود کتاب طب اکبری

کتاب طب اکبری یکی از منابع معتبر طب سنتی ایران است. این کتاب را حکیم محمد اکبر ارزانی تالیف کرده است. کتاب طب اکبری درباره شناخت بیماریهای و انواع روشهای درمان است، این کتاب چندین بار در ایران و هند چاپ شده است.

حکیم محمد اکبر ارزانی(م ۱۱۳۴ه.ق) که نام اصلی اش محمد اکبر بن میرمقیم است از پزشکان دانشمند ایرانی است. وی در زمان پادشاهی اورنگزیب عالمگیر (۱۱۱۸-۱۰۶۹ه.ق ) شیراز را به قصد هند ترک کرد و مقیم هندوستان شد.

در احوالات این حکیم دانشمند گفته شده است که در جوانی اشتیاق فراوانی به فراگیری دانش پزشکی داشت، ولی به دلیل آن که فقط زبان فارسی می‌دانست و عربی (زبان علمی آن روزگار) را نمی‌دانست، پزشکان معاصر از پذیرفتن او به عنوان دانشجوی پزشکی خودداری می‌کردند. سرانجام او پس از یادگیری زبان عربی و اتمام تحصیلات رایج پزشکی، برای دسترسی آسان فارسی‌ زبانان به منابع علمی پزشکی مصمم شد آثار خود را، به زبان فارسی بنویسد از این رو، برخی لقب ارزانی را برای این حکیم به این دلیل می دانند که وی آموزش پزشکی را با فارسی‌نویسی و ساده‌نویسی ارزان کرده است و بعضی گفته‌اند که این لقب از آن رو بوده که کتابهای وی از جمله میزان الطب، درمانهای بسیار ارزان قیمتی را برای عامه مردم مطرح نموده است. لیکن به ‌نظر نمی‌رسد این تصورات صحیح باشد چنان‌ که مولف کتاب اطبای عهد مغلیه این عنوان را به خاطر ارادت وی به حضرت ارزان ‌شاه (از عرفای هند)و انتساب وی به مرشد می‌داند.

حکیم ارزانی تألیفات بسیار با ارزش و متعددی به ‌زبان فارسی دارد که مهمترین آنها عبارتند از:

۱- میزان الطب مشتمل بر سه مقاله که در دو مقاله اول به ‌اختصار اخلاط اربعه و معدلات و منضجات آن‌ها ذکر شده و مقاله سوم که بخش اصلی کتاب است شامل یک ‌دوره بیماری‌ها همراه با علاج آن‌ها می‌باشد. این کتاب به‌ خاطر اختصار و زبان ساده‌اش به ‌عنوان اولین کتاب درسی حوزه‌های طبی هند و پاکستان شناخته شد.

۲- طب اکبری، دوره کاملی از علم‌الامراض که ترجمه‌ای از کتاب ارزشمند «شرح اسباب و علامات» نفیس بن عوض کرمانی ست که با حذف مباحث فلسفی و افزوده‌هایی از کتاب‌های دیگر در دو مجلد به سال (۱۱۱۲ه.ق) آن ‌را به انجام رسانیده است. کتاب حاضر جلد یکم این کتاب است که در برگیرنده دوازده باب می باشد و هر باب مشتمل ست بر چند «فصل» و «قسم». این کتاب در ایران و هند و پاکستان بارها چاپ سنگی شده بود.

۳- مفرح القلوب، شرح جامعی بر قانونچه در پنج مقاله که به پادشاه وقت سلطان محمد فرخ سیر اهدا شده است. همین کتاب با عنوان اکسیر القلوب توسط حکیم مولوی نور کریم به زبان اردو ترجمه شده است.

۴- قرابادین قادری کتابی است در دانش داروسازی و تراکیب ادویه که در سال ۱۱۲۶ ظاهراً به‌ عنوان آخرین تألیف طبی مؤلف شناخته می شود و به‌ نام مرادش عبد‌القادر گیلانی نامیده شده است.

سایر تألیفات این حکیم دانشمند حدود الامراض، مجربات اکبری، مجربات هندی و طب النبی می‌باشد.

برخی از مطالب کتاب طب اکبری

در امراض سر
در صداع
در سرسام
در سباب
در سهر
در سبات سهری و سهر سباتی
در جمود
در نسیان
در مالیخولیا
در انواع دیوانگی ها
در اختلاط عقل و هذیان
در وجع الانسان
در ذهاب ماء الاسنان
در تاکل و تفتت و تثقب اسنان
در تغییر رنگ دندان و درد دندان
در تحریک و جنبانیدن اسنان و افتادن آن
در تدبیر دندان کودکان تا به آسانی برآید
اندر تدبیر کسی که معده او صغیر و خرد مخلوق شده باشد
اندر جسائت که در معده یا عظلات بالای معده افتد
اندر حکاک و دغدغه که به معده افتد
اندر جمود و بسته شدن خون و شیر اندر معده و امعاء
در صریر الاسنان فی النوم
در گوشت زاید که بر لثه برآید
در امراض حلق و لهات و مری و قصبه ریه
در ورم اللهاه
در رعونت و حمق
در عشق
در کابوس
در صرع
در سکته
در استرخاء و فالج
در تشنج
در تمدید و کزاز
در رعشه
در خدر
در لقوه
در اختلاج
در فیحدج
در زکام و نزله
در عصابه
در مرض دماغی کثیرالوقوع که مسمی است به خس
اندر امراض چشم
در امراض طبقه صلبیه
در اعلان شبکیه
در اعلال رطوبت زجاجیه
در اعلال طبقه عنکبوتیه
در اعلال رطوبت بیضیه
در اعلال طبقه عنبیه