جزوه اخلاق اسلامی استاد بهاری

دانلود جزوه اخلاق اسلامی استاد بهاری دانشگاه تهران فایل pdf، شامل ۷۳ صفحه بصورت تایپ شده با کیفیت بسیار عالی

بخشی از جزوه اخلاق اسلامی استاد بهاری

مفهوم لغوی

اخلاق در لغت جمع « خُلُق» و « خُلق» است. « خُلُق» یا « خُلق» در لغت به معنی سرشت، خوی و طبیعت است، در واقع صفت یا هیئتی است که در نفس به صورت ملکه در آمده باشد. این اطلاق شامل فضائل و رذائل میشود.

صفات نفسانی از حیث پایداری و ناپایداری یا رسوخ در نفس یا عدم رسوخ در نفس به حال و ملکه تقسیم میشوند.

• حال: حال به آن صفات نفسانی اطلاق میشود که در نفس پایدار نیست.
• ملکه: ملکه به آن سنخ از صفات نفسانی اطلاق میشود که در نفس پایدار است.

برای مثال کسی که عمل شجاعانه ای را به جهت این که رسوخ در نفس ندارد آگاهانه انتخاب نماید و رفتار نماید به نحوۀ بروز این صفت اخلاقی از حیث رسوخ نداشتن در نفس، حال گفته میشود امّا چنانچه این عمل شجاعانه آن قدر تکرار شود که رسوخ در نفس پیدا کند و پایدار شود به گونه ای که فرد بدون فکر و تأمل آن عمل را انجام دهد به آن «ملکه» میگویند.

مفهوم اصطلاحی

آنچه در ادامه به عنوان معنای اصطلاحی آورده میشود گزیده ای از بین معانی اصطلاحی دانشمندان علم اخلاق است نه تمام آنها، که صرفا به صورت عمده به سه تعریف اشاره میشود.

• معنای نخست: اخلاق به معنی ملکات نفسانی به کارگرفته میشوند که شامل ملکات پسندیده و ناپسند میشود.
• معنای دوم: اخلاق به معنی حالات نفسانی گرفته میشود که شامل حالات پسندیده و ناپسند میشود
• معنای سوم: اخلاق به معنای حالات و ملکات صرفا پسندیده به کار گرفته میشود.

علم اخلاق

علمی است که از فضائل و رذائل اخلاقی و راههای کسب فضائل و دفع رذائل برای شکل گیری و حفظ شخصیت اخلاقی انسان ، بحث میکند.

تبار شناسی علم اخلاق

علم اخلاق در مکاتب و مذاهب گوناگون متفاوت است چرا که معیار فضیلت و رذیلت در آنها متفاوت است. در حوزۀ مسلمانان چهار گونه عمده علم اخلاق وجود دارد:

علم اخلاق روایی

وجه همت در این نوع از اخلاق بر گردآوری و نقل آیات اخلاقی قرآن کریم و روایات اخلاقی رسیده از سوی معصومین (ع) و دسته بندی آنها است چرا که مشرب اخلاق نقلی متکی بر روش اخباری بوده که صرفا مبتنی بر آیات و روایات است. در این رویکرد ، گزارش اخلاق وحیانی، مقصود است وچارچوب بحث ، بسیط و ساده است و از حد دسته بندی فراتر نمی رود و از مبادی و غایات کلی سخن گفته می شود و فضایل و رذایل نفسانی در چارچوب و انگاره ای ساده وصریح مطرح می گردد در این اخلاق ، اصل ، سخن خدای سبحان ، پیامبر (ص ) وامامان معصوم (ع ) است .

مشکات الانوار طبرسی ، غررالحکم آمدی ، الزهد حسین اهوازی ، مصادقه الاخوان شیخ صدوق و منیۀ المرید فی آداب المفید و المستفید اثر شهید ثانی، در میان آثار شیعه ،وشعب الایمان بیهقی ، الادب المفرد بخاری ، الزهد عبد الله بن مبارک ورسائل ابن ابی الدنیا ، در اهل سنت، در شمار برجسته ترین نمونه های کهن اخلاق نقلی مأثور قرار می گیرند .